Camerawetgeving en personeel

Mag een werkgever personeel filmen?

Een werkgever mag onder bepaalde voorwaarden bewakingscamera's gebruiken op de arbeidsplaats. Dat betekent echter niet dat werknemers zomaar voortdurend gecontroleerd mogen worden.

Voor camerabewaking van werknemers is CAO nr. 68 bijzonder belangrijk. Deze collectieve arbeidsovereenkomst regelt de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van werknemers bij camerabewaking op de arbeidsplaats.

Daarnaast kunnen ook de AVG/GDPR en de Belgische Camerawet van toepassing zijn. Welke verplichtingen precies gelden, hangt onder andere af van het doel en de manier waarop de camera's worden gebruikt.

Voor welke doeleinden mag personeel gefilmd worden?

Een werkgever moet vooraf duidelijk bepalen waarom camerabewaking noodzakelijk is. CAO nr. 68 onderscheidt verschillende doeleinden waarvoor camerabewaking op de arbeidsplaats kan worden gebruikt.

De werkgever moet het doel van de camerabewaking duidelijk omschrijven. Camerabeelden mogen niet zomaar voor andere doeleinden worden gebruikt omdat ze toevallig beschikbaar zijn.

Permanente of tijdelijke camerabewaking?

Een belangrijk onderscheid is dat tussen permanente en tijdelijke camerabewaking. Niet ieder toegestaan doel geeft een werkgever automatisch het recht om werknemers voortdurend te filmen.

Permanente camerabewaking kan onder voorwaarden mogelijk zijn wanneer camera's bijvoorbeeld worden gebruikt voor de bescherming van goederen of voor veiligheid en gezondheid.

Voor de controle van het werk van werknemers gelden strengere voorwaarden. Camerabewaking mag niet worden gebruikt als een onbeperkt systeem waarmee een werkgever zijn personeel voortdurend controleert.

Wanneer camera's worden gebruikt om het productieproces te controleren, is bovendien belangrijk of de controle betrekking heeft op de machines en het proces zelf of op de werknemers die het productieproces uitvoeren.

Moet personeel vooraf geïnformeerd worden?

Ja. Werknemers moeten vooraf worden geïnformeerd wanneer camerabewaking op de arbeidsplaats wordt ingevoerd.

De werkgever moet daarbij onder andere informatie verstrekken over:

• het doel van de camerabewaking;
• of de camerabeelden worden bewaard;
• het aantal en de plaatsing van de camera's;
• de periode waarin de camera's functioneren.

Afhankelijk van de structuur van de onderneming moet de informatie worden verstrekt aan de ondernemingsraad, het comité voor preventie en bescherming op het werk, de vakbondsafvaardiging of rechtstreeks aan de werknemers.

Een werkgever doet er daarom goed aan de invoering van camerabewaking niet uitsluitend als een technische installatie te behandelen. Ook de arbeidsrechtelijke en privacyrechtelijke verplichtingen moeten vooraf in orde worden gebracht.

Mag een werkgever werknemers stiekem filmen?

Gewone camerabewaking op de arbeidsplaats mag niet worden ingevoerd als een verborgen systeem om werknemers ongemerkt te controleren. CAO nr. 68 gaat uit van transparantie waarbij werknemers vooraf geïnformeerd worden over de camerabewaking en het doel ervan.

Bij vermoedens van strafbare feiten of uitzonderlijke omstandigheden kunnen complexere juridische situaties ontstaan. Dat mag echter niet worden verward met structurele camerabewaking waarbij een werkgever zijn personeel dagelijks filmt.

Mag een camera personeel aan de kassa filmen?

In winkels is camerabewaking rond de kassa een veel voorkomende situatie. Een camera kan bijvoorbeeld worden geplaatst om geld, goederen, klanten en medewerkers te beveiligen. Daarbij kan het onvermijdelijk zijn dat een kassamedewerker mee in beeld komt.

Dat betekent niet dat dezelfde camerabeelden automatisch onbeperkt gebruikt mogen worden om de prestaties van de werknemer te beoordelen.

Wanneer camerabeelden bijvoorbeeld systematisch worden gebruikt om te controleren hoe snel een werknemer werkt, hoe hij klanten behandelt of hoe hij zijn taken uitvoert, gaat het om controle van het werk. Daarvoor gelden specifieke voorwaarden.

Camerabewaking in magazijnen en productiebedrijven

Ook in magazijnen, werkplaatsen en productiebedrijven kunnen werknemers tijdens hun werkzaamheden in beeld komen. Camera's kunnen bijvoorbeeld worden gebruikt voor beveiliging van de voorraad, machines en gebouwen of om bepaalde veiligheidsrisico's te bewaken.

Een camera die een toegangspoort of waardevolle voorraad bewaakt heeft bijvoorbeeld een ander primair doel dan een camera die rechtstreeks en voortdurend op één individuele werkpost is gericht.

De plaatsing en beeldhoek van de camera's moeten daarom afgestemd worden op het werkelijke beveiligingsdoel.

Mag een werkgever camerabeelden gebruiken als bewijs?

Of camerabeelden tegen een werknemer gebruikt kunnen worden bij een arbeidsrechtelijk geschil, diefstal of een andere overtreding hangt af van de concrete omstandigheden.

Onder andere het doel waarvoor de camera oorspronkelijk werd geplaatst, de manier waarop de beelden werden verkregen en de naleving van de toepasselijke arbeidsrechtelijke en privacyregels kunnen hierbij een rol spelen.

Het is daarom belangrijk dat een onderneming haar camerabewaking vanaf de installatie juridisch correct organiseert en duidelijk vastlegt waarvoor de beelden gebruikt worden.

Camerawet, AVG/GDPR en CAO nr. 68

Bij camerabewaking van werknemers kunnen verschillende regels tegelijkertijd van toepassing zijn.

CAO nr. 68 bevat specifieke regels voor camerabewaking op de arbeidsplaats en beschermt de persoonlijke levenssfeer van werknemers.

Daarnaast is de AVG/GDPR relevant omdat herkenbare camerabeelden persoonsgegevens kunnen bevatten en dus een verwerking van persoonsgegevens kunnen vormen.

Wanneer de camera's worden gebruikt voor bewaking en toezicht kan daarnaast ook de Belgische Camerawet van toepassing zijn.

Een onderneming moet dus niet alleen kijken naar de technische plaatsing van camera's, maar ook naar het doel, de proportionaliteit, informatie aan werknemers en de verwerking en bewaring van camerabeelden.

Moet een bewakingscamera aangegeven worden?

Wanneer de Camerawet van toepassing is, kunnen onder andere verplichtingen gelden rond de aangifte van camerabewaking, het bijhouden van een register van beeldverwerkingsactiviteiten en het gebruik van het voorgeschreven camerapictogram.

De aangifte van een camerasysteem staat los van de specifieke verplichtingen die een werkgever tegenover zijn werknemers heeft.

Lees hierover meer op onze pagina over een bewakingscamera aangeven.

Waar mogen camera's op de werkvloer geplaatst worden?

De plaatsing van de camera's moet verband houden met het vooraf bepaalde doel. Een beveiligingscamera moet daarom niet méér van de werkvloer of werknemers in beeld brengen dan noodzakelijk is om dat doel te bereiken.

Bij het opstellen van een beveiligingsplan kan onder andere worden gekeken naar:

• ingangen en uitgangen;
• kassa's en plaatsen waar geld wordt bewaard;
• magazijnen en waardevolle voorraad;
• laad- en loszones;
• parkings en buitenterreinen;
• risicovolle of beveiligde zones.

Ruimtes waar werknemers een bijzonder hoge verwachting van privacy hebben, vragen vanzelfsprekend extra aandacht en kunnen niet zomaar op dezelfde manier worden behandeld als een ingang, magazijn of parking.

Camerabewaking combineren met andere beveiliging

Camera's zijn slechts één onderdeel van bedrijfsbeveiliging. Afhankelijk van het risico kunnen ze worden gecombineerd met een alarmsysteem, inbraakdetectie en toegangscontrole.

Voor bepaalde toepassingen kan toegangscontrole bovendien een gerichtere oplossing zijn dan camerabewaking. Met badges, codes of andere identificatiemiddelen kan bijvoorbeeld worden bepaald welke medewerkers toegang krijgen tot bepaalde ruimtes zonder dat daarvoor voortdurend cameratoezicht nodig is.

Camerabewaking laten installeren in een bedrijf

Voor professionele camerabewaking is het verstandig om vooraf een risicoanalyse en beveiligingsplan te laten opstellen. Daarbij wordt bekeken welke zones beveiligd moeten worden, welke camera's daarvoor geschikt zijn en waar deze het best worden geplaatst.

Bij bedrijven moet daarbij niet alleen rekening worden gehouden met de beveiliging van het gebouw. Ook de privacy van werknemers, bezoekers en klanten speelt een belangrijke rol.

Een professionele installateur kan vervolgens bepalen welk camerasysteem technisch geschikt is en hoe de camera's optimaal geplaatst en ingesteld kunnen worden.

Veelgestelde vragen over camerabewaking van personeel

Mag een werkgever personeel filmen?

Ja, camerabewaking op de werkvloer is onder voorwaarden mogelijk. De werkgever moet een duidelijk en gerechtvaardigd doel hebben, de camerabewaking moet proportioneel zijn en werknemers moeten volgens de toepasselijke regels vooraf worden geïnformeerd.

Mag een werkgever personeel permanent filmen?

Dat hangt af van het doel van de camerabewaking. Permanente camerabewaking kan voor bepaalde doeleinden mogelijk zijn, zoals veiligheid of bescherming van goederen. Camerabewaking uitsluitend om het werk van werknemers voortdurend te controleren is veel strenger geregeld.

Moet een werkgever melden dat er camera's hangen?

Ja. Werknemers moeten vooraf worden geïnformeerd over de camerabewaking. Daarbij moet onder andere duidelijk zijn wat het doel is, waar camera's worden gebruikt en of de beelden worden bewaard.

Mag een camera personeel aan de kassa filmen?

Een camera bij een kassa kan bijvoorbeeld worden gebruikt voor de bescherming van geld, goederen en personen. Wanneer de beelden ook worden gebruikt om het werk van werknemers te controleren, gelden daarvoor specifieke voorwaarden.

Welke wetgeving geldt voor camerabewaking van personeel?

Bij camerabewaking van werknemers kunnen verschillende regels samen van toepassing zijn, waaronder CAO nr. 68, de AVG/GDPR en, afhankelijk van het gebruik van de camera's, de Belgische Camerawet.